Als iemand van wie je houdt een verslaving heeft, verandert er vaak ongemerkt veel in jouw leven. Je maakt je zorgen, probeert problemen op te lossen en wilt voorkomen dat het verder misgaat. Misschien neem je steeds meer verantwoordelijkheden over, houd je rekening met stemmingen of probeer je voortdurend grip te houden op de situatie.

Voor je het weet, draait een groot deel van jouw leven om de ander. Het kan zijn dat je met jouw eigen gedrag de verslaving in stand houd.

Dit wordt ook wel codependentie genoemd.

Wat is codependentie?

Codependentie betekent niet simpelweg dat je ‘te afhankelijk’ bent van iemand. Bij naasten van mensen met een verslaving gaat het vaak om een patroon waarbij je zo sterk gericht raakt op de ander, dat je eigen behoeften, gevoelens en grenzen steeds verder naar de achtergrond verdwijnen.

Dat ontstaat meestal niet zomaar. Wanneer je leeft met iemand met een verslaving, kan er veel onzekerheid zijn. Je weet niet wat er morgen gebeurt en probeert daar op allerlei manieren mee om te gaan.

Je gaat bijvoorbeeld controleren of iemand gebruikt heeft, schulden oplossen, afspraken afzeggen, smoesjes bedenken, geld geven of steeds opnieuw proberen de ander te overtuigen om hulp te zoeken.

Niet omdat je zwak bent, maar omdat je betrokken bent en hoopt dat het beter wordt.

Wanneer raak je jezelf kwijt?

Misschien herken je dat je:

• veel bezig bent met wat de ander doet of juist niet doet;
• je verantwoordelijk voelt voor zijn of haar welzijn;
• moeilijk nee kunt zeggen;
• steeds opnieuw problemen probeert op te lossen;
• je schuldig voelt wanneer je voor jezelf kiest;
• voortdurend alert bent op de stemming van de ander;
• grenzen stelt, maar ze daarna toch weer loslaat;
• nauwelijks meer weet wat jij zelf nodig hebt.

Langzaam kan je aandacht steeds verder verschuiven van jouw leven naar de verslaving van de ander.

En juist daar zit vaak de pijn: je probeert de ander niet kwijt te raken, maar ondertussen raak je steeds meer jezelf kwijt.

Loslaten betekent niet dat je de ander laat vallen

Voor veel naasten klinkt ‘loslaten’ hard. Alsof je iemand aan zijn lot moet overlaten of niet meer mag helpen.

Maar daar gaat het niet om.

Het gaat erom dat je leert onderscheiden wat van jou is en wat bij de ander hoort. Je kunt betrokken blijven, liefhebben en steun bieden, zonder iedere consequentie van de verslaving op te vangen.

Je hebt geen controle over het gebruik of de keuzes van de ander. Je hebt wél invloed op hoe jij met de situatie omgaat, welke grenzen je stelt en hoeveel ruimte de verslaving in jouw eigen leven krijgt.

Van zorgen voor de ander naar zorgen voor jezelf

Uit patronen van codependentie komen begint daarom niet bij de vraag:

Hoe krijg ik de ander zover dat hij of zij verandert?

Maar bij vragen als:

Wat doet deze situatie met mij? Waar liggen mijn grenzen? Wat heb ík nodig? En hoe wil ik mijn eigen leven verder vormgeven?

Dat kan lastig zijn wanneer je lange tijd vooral met de ander bezig bent geweest. Toch kun je stap voor stap weer ruimte maken voor jezelf.

Je kunt er voor de ander zijn, zonder jezelf te verliezen.

Bij Naast&Nu begeleid ik naasten van mensen met een verslaving om die beweging te maken: minder leven vanuit zorgen, schuld en verantwoordelijkheid voor de ander en meer vanuit rust, grenzen en regie over het eigen leven.